The very, exactly: chính
it was X who / the very
Pattern: Chính + [person] + [verb] · [X] + chính là + [Y] · Chính + [X] + là + [noun] + (mà) …
Typed without accents: chinh, chinh la
Chính points at one person or thing and says "this one, and no other": Chính anh ấy nói với tôi. He told me himself. English uses stress, "himself" or "it was … who"; Vietnamese puts chính in front of the one it means.
At the start of a sentence, it picks out who did something: Chính chị Lan giới thiệu em vô công ty này. It was Lan who got me into this company (in Hà Nội, vào). To say "you're the one who …", add là người: Chính chị là người giúp em nhiều nhất.
Chính là means "is exactly, is none other than": Đây chính là quán phở em kể với anh. This is the very phở place I told you about. Before a reason, chính vì means "precisely because": Chính vì vậy em mới học tiếng Việt. That's exactly why I'm learning Vietnamese.
Ngay cả … cũng (even) is different: it adds someone surprising, while chính singles one out. Ngay cả anh Minh cũng không biết means even Minh doesn't know; Chính anh Minh nói means it was Minh who said it.
After a noun, chính means "main": cửa chính (the main door), món chính (the main course).
Examples
-
Chính anh ấy nói với tôi.
He told me himself.
-
Đây chính là quán phở em kể với anh.
This is the very phở place I told you about.
-
Chính vì vậy em mới học tiếng Việt.
That's exactly why I'm learning Vietnamese.
-
Chính chị là người giúp em nhiều nhất.
You're the one who's helped me most.